شنیدن صدای «تق‌تق» یا «قرچ‌وقروچ» از زانو هنگام بلند شدن، نشستن یا بالا رفتن از پله‌ها، از تجربه‌های شایعی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود آن را تجربه می‌کنند. اما آیا این صداها همواره نگران‌کننده هستند یا می‌توان آن‌ها را بخشی از عملکرد طبیعی بدن دانست؟ پاسخ به این پرسش، به همراهی صدا با علائم دیگر بستگی دارد.

به گزارش روابط عمومی دانشکده پزشکی، دکتر محمدعلی بابایی، متخصص ارتوپدی و عضو هیات علمی دانشکده پزشکی شیراز، به بررسی علل بروز صداهای مفصلی زانو و زمان نیاز به مداخله پزشکی پرداخت.

چرا زانو صدا می‌دهد؟
دکتر بابایی با تشریح علت اصلی بروز این صداها گفت: صدادادن زانو یا کریپتوس (Crepitus) دلایل متعددی دارد. در بسیاری از موارد، این صدا ناشی از حرکت تاندون‌ها و رباط‌ها روی برجستگی‌های استخوانی است. اگر این صداها بدون درد، تورم یا محدودیت حرکتی باشند، کاملاً طبیعی بوده و جای هیچ‌گونه نگرانی نیست.

او افزود: افزایش سن، کم‌تحرکی، اضافه وزن و ضعف عضلات اطراف مفصل می‌توانند دفعات این صداها را بیشتر کنند. در این شرایط، زانو به دلیل فشار بیشتر و پایداری کمتر، هنگام حرکت صدا تولید می‌کند؛ موضوعی که با اصلاح سبک زندگی و تقویت عضلات تا حد زیادی قابل کنترل است.

چه زمانی صدای زانو نشان‌دهنده یک مشکل جدی است؟
عضو هیات علمی دانشکده پزشکی شیراز با اشاره به علائم هشداری که نباید نادیده گرفته شوند، افزود: زمانی که صدای زانو با درد، ساییدگی ملموس، تورم، داغی مفصل یا قفل شدن زانو همراه باشد، دیگر یک اتفاق ساده نیست و می‌تواند نشانه‌ای از آسیب‌های ساختاری باشد. متداول‌ترین علل این وضعیت شامل موارد زیر است:

آرتروز یا ساییدگی مفصل: از بین رفتن تدریجی غضروف محافظ بین استخوان‌ها که باعث تماس مستقیم استخوان‌ها با یکدیگر می‌شود.

آسیب‌های منیسک: پارگی منیسک می‌تواند باعث ایجاد صدای تق‌تق همراه با درد یا قفل شدن ناگهانی زانو شود.

انحراف یا اختلال در حرکت کشکک: خارج شدن کشکک زانو از مسیر طبیعی خود هنگام خم و راست شدن.

دکتر بابایی تأکید کرد: در صورت وجود این علائم، ارزیابی دقیق با معاینه بالینی و در صورت نیاز تصویربرداری مانند رادیوگرافی یا MRI ضروری است تا علت اصلی مشخص شود. تشخیص به‌موقع، از پیشرفت آسیب و نیاز به درمان‌های سنگین‌تر مانند جراحی جلوگیری می‌کند.

توصیه‌های کاربردی برای حفظ سلامت زانو
این متخصص ارتوپدی در پایان با تأکید بر اهمیت پیشگیری و تقویت عضلات خاطرنشان کرد: مهم‌ترین ابزار محافظت از مفصل زانو، تقویت عضلات اطراف آن به‌ویژه عضله چهارسر ران است. افراد باید از نشستن‌های طولانی‌مدت به‌صورت دوزانو و چهارزانو، تحمل وزن بالایی که خارج از توان مفصل است و انجام ورزش‌های سنگین بدون گرم کردن خودداری کنند. کنترل وزن، استفاده از کفش مناسب، گرم کردن پیش از ورزش و انجام حرکات کششی منظم نیز نقش مهمی در کاهش فشار روی زانو دارند. در صورت بروز صدای زانو همراه با درد، توصیه می‌شود افراد از خوددرمانی پرهیز کرده و برای ارزیابی دقیق به متخصص ارتوپدی مراجعه نمایند.

پایان خبر